Microbiologia da presença

Sobre a arte de Anna Zagrodzka

Autores

DOI:

https://doi.org/10.47456/rf.rf.2234.53359

Palavras-chave:

resiliência; adaptação; artes da atenção, Anna Zagrodzka; fotografia polaroid

Resumo

Este artigo analisa o projeto Alternaria alternata, de Anna Zagrodzka, relacionando genocídio, ecocídio e conservação dos campos de extermínio nazistas. Por meio da análise das fotografias da artista e de referenciais das humanidades laboratoriais e da etnografia multiespécies, demonstra como a arte evidencia processos de adaptação da vida e contribui para refletir sobre futuros cenários diante de crises ambientais e humanas.

Biografia do Autor

  • Ewa Domańska, Adam Mickiewicz University in Poznań

    Professora titular de Ciências Humanas na Faculdade de História da Universidade Adam Mickiewicz, em Poznań, Polônia, e membro correspondente da Academia Polonesa de Ciências (PAS). Desde 2002, é professora visitante na Universidade de Stanford (semestre da primavera). Seus interesses de ensino e pesquisa incluem teoria e história da historiografia, teoria comparada das ciências humanas e sociais, humanidades ambientais e os estudos sobre ecocídio e genocídio. Suas publicações recentes incluem: Knowledge in the Shadow of Catastrophe (co-organizado com Katarzyna Bojarska, et al., Brill, 2024); A História para além do humano, organizada por Taynna Marino e Julio Bentivoglio (Editora FGV, 2024); “Prefigurative Humanities” (History and Theory, vol. 60, n. 4, 2021); “Unbinding from Humanity: Nandipha Mntambo’s Europa and the Limits of History and Identity” (Journal of the Philosophy of History, vol. 14, 2020); e Nekros. Wprowadzenie do ontologii martwego ciała [Nekros: Uma Ontologia dos Restos Humanos] (Varsóvia: PWN, 2017).

Referências

AIKENS, Nick. The Use of History and the Histories of Use: Museum of Arte Útil and Really Useful Knowledge, L’Internationale Online, 2015. Disponível em: https://archive-2014-2024.internationaleonline.org/research/alter_institutionality/14_the_use_of_history_and_the_histories_of_use_museum_of_arte_util_and_really_useful_knowledge. Acesso em: 2 Nov 2021.

DEPCZYŃSKI, Jakub; STEFAŃSKA, Bogna. Sztuka użyteczna. Praktyki artystyczne wobec kryzysu klimatycznego [Arte aplicada: práticas artísticas em resposta à crise climática], Quart, Muzeum Sztuki Nowoczesnej, v. 59, n. 1, 2021, pp. 66-86.

DOMAŃSKA, Ewa. Anticipatory Knowledge, in Zoltán Boldizsár Simon, Ewa Domańska e Marek Tamm, Anthropocenic Historical Knowledge: Promises and Pitfalls, Rethinking History, v. 25, n. 4, 2021a, pp. 424-427.

DOMAŃSKA, Ewa. Prefigurative Art and Micro-Utopias, Public History Weekly, 13 Abr 2017. Disponível em: https://public-history-weekly.org/5-2017-14/prefigurative-art-micro-utopias/. Acessado em: 15 Jun 2026.

DOMAŃSKA, Ewa. Prefigurative Humanities, History and Theory, v. 60, n. 4, 2021b, pp. 141-158.

DOMAŃSKA, Ewa. The Paradigm Shift in the Contemporary Humanities and Social Sciences, in KUUKKANEN, Jouni-Matti (org.). Philosophy of History: Twenty-First-Century Perspectives. Oxford, London, New York: Bloomsbury, 2020a, pp. 180-197.

DOMAŃSKA, Ewa. Unbinding from Humanity: Nandipha Mntambo’s Europa and the Limits of History and Identity. Journal of the Philosophy of History, v. 14, 2020b, pp. 310-336, doi:10.1163/18722636-12341452.

GUTAROWSKA, Beata. Raport końcowy z projektu badawczego. Badania nad korozją biologiczną obiektów na terenie muzeum Auschwitz-Birkenau w zakresie rozpoznania i zwalczania czynników biologicznych. [Relatório final do projeto de pesquisa. Estudos sobre a corrosão biológica de objetos no recinto do museu de Auschwitz-Birkenau no que diz respeito à identificação e combate a fatores biológicos]. Período de pesquisa: 1 Out 2013 – 30 Out 2015. Coordenador do projeto: Profa. Dra. Beata Gutarowska. Disponível em: https://auschwitz.org/gfx/auschwitz/userfiles/auschwitz/gpk/04_badania_wstep/korozja_biologiczna/04.03._wyniki_badan.pdf. Acesso em: 2 Nov 2021.

HONORÉ, R. L. Survival: How a Culture of Preparedness Can Save You and Your Family from Disasters. Nova Iorque, Londres: Atria Books, 2009.

JACH, Aleksandra. Interspecies Conservation, Obieg, n. 6, 2017. Disponível em: https://obieg.pl/85-konserinterspecies-interaction. Acesso em: 2 Nov 2021.

KŁOS, Agnieszka. The Green Matzevah. Journal of Genocide Research, v. 22, n. 2, 2020, pp. 220-240 (dossiê “Environmental History of the Holocaust”, org. Ewa Domańska e Jacek Małczyński).

LATOUR, Bruno. A esperança de Pandora: ensaios sobre a realidade dos estudos científicos. Trad. Gilson César Cardoso de Sousa. Bauru, SP: EDUSC, 2001.

LATOUR, Bruno. Give Me a Laboratory and I will Raise the World, in: K. Knorr-Cetina e M. Mulkay (orgs.), Science Observed: Perspectives on the Social Study of Science. Londres: Sage, 1983, p. 141-170.

LELONEK, Diana. Field Research and Classification of Post-Productive Environments. in Atlas śmiecioroślin / Wasteplants. Poznań: Galeria Miejska Arsenał, 2021.

MAŁCZYŃSKI, Jacek; KIL-MATLAK, Aleksandra; WOLSKA, Dorota (orgs.). The Humanities Laboratory. From Design to Archaeology. Lausanne: Peter Lang, 2025.

MARGULIS, Lynn. Symbiotic Planet. A New Look at Evolution. Londres: Phoenix, 2001.

MBEMBE, Achille. O direito universal à respiração. Artigo de Achille Mbembe. Trad. Mariana Pinto dos Santos e Marta Lança, Instituto Humanitas, Unisinos, 17 Abr 2020. Disponível em: https://www.ihu.unisinos.br/sobre-o-ihu/78-noticias/598111-o-direito-universal-a-respiracao-artigo-de-achille-mbembe. Acesso em: 16 Jun 2026.

OZAKI, K; REINHARD C.T. The Future Lifespan of Earth’s Oxygenated Atmosphere. Nature Geoscience, ano 14, 2021, pp. 138-142.

PIJARSKI, K; ZAGRODZKA, A. Tondo. Między sztuką a nauką [Tondo. Entre a arte e a ciência], 2021. Disponível em: https://ton-mag.pl/miedzy-sztuka-a-nauka/. Acesso em: 2 Nov 2021.

RAJKOWSKA, Joanna. Cycle of matter. Un-timing. Aleksandra Jach talks to Joanna Rajkowska, 2016. Disponível em: https://www.rajkowska.com/en/obieg-materii-od-swajanie-rozmowa-oli-jach-z-joannarajkowska/. Acesso em: 15 Jun 2026.

STĘPKA, Maciej. Rezyliencja jako paradygmat bezpieczeństwa w czasach przewlekłych kryzysów [Resiliência – em busca de segurança em tempos de crises permanentes], Przegląd Politologiczny, v. 26, n. 2, 2021, pp. 105-117. Disponível em: http://przeglad.amu.edu.pl/wp-content/uploads/2021/07/pp-2021-02-07.pdf. Acesso em: 4 Set 2021.

TONIAK, Ewa. Biotechnologia fotografowania. Ewa Toniak rozmawia z Anną Zagrodzką [Biotecnologia da fotografia. Ewa Toniak conversa com Anna Zagrodzka]. Szum, 11/08/2017. Disponível em: https://magazynszum.pl/biotechnologia-fotografowania-rozmowa-z-anna-zagrodzka/. Acesso: 2 Nov 2021.

TSING, Anna Lowenhaupt. O cogumelo no fim do mundo: sobre a possibilidade de vida nas ruínas do capitalismo. Trad. Jorgge Menna Barreto e Yudi Rafael. São Paulo: N-1 Edições, 2022.

VAN DOOREN, Thom; KIRSKEY, Eben; MÜNSTER, Ursula. Estudos multiespécies: cultivando artes de atentividade. Trad. Susana Dias. ClimaCom [online], Campinas, Incertezas, ano 3, n. 7, Dez 2016, pp. 39-66. Disponível em: https://climacom.mudancasclimaticas.net.br/wp-content/uploads/2014/12/07-Incertezas-nov-2016.pdf. Acesso em: 16 Jun 2026.

WACHOWSKI, J. Transakty. Między sztuką, nauką i technologią. Nowe strategie performowania wiedzy [Transações. Entre arte, ciência e tecnologia. Novas estratégias de representação do conhecimento]. Cracóvia: Universitas, 2020.

WRIGHT, Stephen. Toward a Lexicon of Usership. Eindhoven: Van Abbemuseum, 2013. Disponível em: https://share.google/OwEp1gl6fj59ezGDz. Acesso em: 15 Jun 2026.

ŻMIJEWSKI, Artur. The Applied Social Arts. Dublin: Fire Station Artists Studios, 2010. Disponível em: https://share.google/nVS7khruUFAIeudQp. Acesso em: 15 Jun 2026.

Downloads

Publicado

2026-07-30

Edição

Seção

Ensaios

Como Citar

DOMAŃSKA, E. Microbiologia da presença: Sobre a arte de Anna Zagrodzka. Farol, v. 22, n. 34, p. 13–29, 30 jul.2026.