As relações entre poder e memóriana Urbs

um estudo das colunas honoríficas republicanas e das colunasrostrais de Otávio a partir das moedas

Autores

  • Thiago Eustáquio Araujo Mota Universidade de Pernambuco (UPE)

Palavras-chave:

Memória Triunfal, Colunas Honoríficas, Colunas Rostrais, Augusto, Moedas

Resumo

Buscamos, neste artigo, rastrear o motivo iconográfico das colunas honoríficas em um corpus monetário que vai do século II AEC, abarcando desde os denários que trazem representações da Columna Minucia (RRC, 242/1; 243/1), até o denário de Augusto com a representação de uma Columna Rostrata (RIC, Augustus, 271). A partir do conceito de memória triunfal (Hölscher, 2006), buscamos compreender como estes monumentos, independentes ou interligados a complexos construtivos, serviram como base elevada de estátuas para indivíduos que foram homenageados em vida ou postumamente.

Downloads

Os dados de download ainda não estão disponíveis.

Referências

Documentação textual

APIANO. Historia Romana: Guerras Civiles (Libros III–V). Traducción por Antonio Sancho Royo. Madrid: Gredos, 1985.

CICERO. Pro Sestio. In Vatinium. Translated by R. Gardner. London: Heinemann, 1958.

CICERO. The Verrine Orations. Translated by L. H. G. Greenwood. Cambridge: Harvard University Press, 1928. v. I.

ERODOTO. Storie. Traduzione di Augusta Izzo D’Accinni. Milano: BUR, 2008.

PAUSANIAS. Description of Greece. Translated by W. H. S. Jones. Cambridge: Harvard University Press, 1918.

PLINIO. Storia Naturale. Traduzione e note di Antonio Corso, Rossana Mugellesi e Gianpiero Rosati. Torino: Einaudi, 1988. v. V.

PLINY. Natural History. Translated by H. Rackham. London: William Heinemann, 1967.

SERVIUS HONORATUS, M. Servii Grammatici qui feruntur in Vergilii carmina commentarii. Edited by Georgius Thilo and Hermannus Hagen. Leipzig: Teubner, 1881.

TITO LÍVIO. História de Roma: Ab Urbe Condita Libri. Tradução de Paulo Matos Peixoto. São Paulo: Paumape, 1989.

TITO LIVIO. Storia di Roma dalla sua Fondazione: Libri V–VII. Traduzione di Claudio Moreschini. Milano: Fabbri, 2004. v. III.

VIRGÍLIO. Geórgicas. Tradução de Manuel Odorico Mendes. Cotia: Ateliê, 2019.

Documentação epigráfica e monetária

ALFÖLDY, G.; CALDELLI, M. L.; CHIOFFI, L. et al. Corpus Inscriptionum Latinarum. Pars VIII, Fasc. III. Inscriptiones urbis Romae Latinae. Titulos magistratuum populi Romani ordinum senatorii equestrisque thesauro schedarum imaginumque ampliato edidit. Berlin: De Gruyter, 2000. v. VI.

CRAWFORD, M. Roman Republican coinage. Cambridge: Cambridge University Press, 1974.

MATTINGLY, H. Coins of the Roman Empire in the British Museum: Augustus to Vitellius. London: British Museum, 1923. v. I.

SUTHERLAND, C. H. V. The Roman Imperial coinage. London: Spink and Son Limited, 1984. v. I.

Obras de apoio

BARBOSA, G. O. A. Imagens em moedas e vida pública na Roma republicana. Romanitas, n. 13, p. 80–92, 2019.

BEARD, M. SPQR: uma História da Roma Antiga. São Paulo: Planeta, 2017.

BENJAMIN, W. Magia e técnica, arte e política. São Paulo: Brasiliense, 1987.

CORSO, A. Note. In: PLINIO. Storia Naturale. Traduzione e note di Antonio Corso, Rossana Mugellesi e Gianpiero Rosati. Torino: Einaudi, 1988. v. V.

CUNHA, M. C. B. Aspectos da arquitetura romana no governo de Otávio Augusto: construção e perpetuação da memória nos Templos de Apolo Palatino e de Marte Vingador (séc. I a.C.). Tese (Doutorado em História) – Programa de Pós-Graduação em História da Universidade Federal de Goiás, Goiânia, 2020.

FARIA, E. Dicionário escolar latino português. Rio de Janeiro: Gomes de Souza, 1962.

FLORENZANO, M. B. B. A origem das moedas. In: FLORENZANO, M. B. B.; VIANNA, S. T. W.; CASTRO, M. B. Faces da moeda. São Paulo: Olhares, 2009.

FLOWER, H. Ancestor masks and aristocratic power in Roman culture. New York: Oxford University Press, 2001.

GONÇALVES, A. T. M. A construção da imagem imperial: formas de propaganda nos governos de Septímio Severo e Caracala. Tese (Doutorado em História) – Programa de Pós-Graduação em História Econômica da Universidade de São Paulo, São Paulo, 2002.

GLARE, P. G. W. (ed.). Oxford Latin Dictionary. Oxford: Oxford University Press, 1968.

HARDIE, P. R. Virgil’s Cosmos and Imperium. Oxford: Clarendon Press, 1986.

HERDT, G. Votive Columns in Greek sanctuaries of the Archaic Period. Thesis (Doctor of Philosophy) – Department of Architecture and Civil Engineering, University of Bath, Bath, 2013.

HÖLSCHER, T. The transformation of victory into power: from event to structure. In: DILLON, S.; WELCH, K. E. (ed.). Representations of war in Ancient Rome. Cambridge: Cambridge University Press, 2006, p. 27–48.

HØJTE, J. M. Roman imperial statue bases: from Augustus to Commodus. Aarhus: Aarhus University Press, 2005.

KONDRATIEFF, E. The column and coinage of C. Duilius: innovations in iconography in large and small media in the Middle Republic. Scripta Classica Israelica, v. XXIII, p. 1–39, 2004.

MADDEN, T. F. The Serpent Column of Delphi in Constantinople: placement, purposes, and mutilations. Byzantine and Modern Greek Studies, n. 16, p. 111–145, 1992.

MCGOWAN, E. Tomb marker and turning post: Funerary Columns in the Archaic Period. American Journal of Archaeology, v. 99, n. 4, p. 615–632, 1995.

MILELLA, M. Il Foro di Traiano. In: UNGARO, L. Il Museo dei Fori Imperiali nei Mercato di Traiano. Roma: Electa/Sovraintendenza ai Beni Culturali, 2007, p. 191–211.

MOTA, T. E. A. Deberi ad Sidera Tolli: as promessas de divinização na Eneida e a ancestralidade heróica dos Iulii. Tese (Doutorado em História) – Programa de Pós-Graduação em História da Universidade Federal de Goiás, Goiânia, 2015.

PALOMBI, D. Columnae Rostratae Augusti. Archeologia Classica, Roma, v. XLV, n. 1, p. 321–332, 1993.

PETSAS, F. M. Delfos, sus monumentos y su museo. Atenas: Krinis, 2004.

ROLLER, M. On the intersignification of monuments in Augustan Rome. American Journal of Philology, v. 134, n. 1, p. 119–131, 2013.

RICHARDSON, L. A new topographical dictionary of Ancient Rome. London: Johns Hopkins University Press, 1992.

ROWAN, C. From Caesar to Augustus (c. 49 BC–14 AD): using coins as sources. Cambridge: Cambridge University Press, 2019.

SOUZA, M. M.; MOTA, T. E. A. M. A apropriação das tradições: elementos imagéticos e a reacomodação do sistema de valores honoríficos nos usos de coroas no Mundo Clássico. Roda da Fortuna, v. 7, n. 1, p. 83–115, 2018.

STEPHENSON, P. The Serpent Column: a cultural biography. New York: Oxford University Press, 2016.

TAN, J. How do you solve a problem like Marcus Agrippa? In: MORRELL, K.; OSGOOD, J.; WELCH, K. (ed.). The alternative Augustan Age. New York: Oxford University Press, 2019, p. 282–304.

WILLIAMS, J. Religion and Roman coins. In: RÜPKE, J. (ed.). A companion to Roman religion. London: Blackwell, 2007, p. 143–163.

Downloads

Publicado

21-01-2026

Edição

Seção

Tema livre

Como Citar

As relações entre poder e memóriana Urbs: um estudo das colunas honoríficas republicanas e das colunasrostrais de Otávio a partir das moedas. Romanitas - Revista de Estudos Grecolatinos, [S. l.], v. 26, p. 140–158, 2026. Disponível em: https://periodicos.ufes.br/romanitas/article/view/46851. Acesso em: 24 jan. 2026.

Artigos Semelhantes

1-10 de 35

Você também pode iniciar uma pesquisa avançada por similaridade para este artigo.