La imagen del jurista em la pintura de los Países Bajos del Antiguo Regímen
DOI:
https://doi.org/10.47456/20253605Palabras clave:
Historia del derecho; Iconografia jurídica; Países Bajos; Jurista.Resumen
El presente artículo, a través de una serie de obras de arte de los Países Bajos, explora la construcción del concepto de “jurista” en el contexto del Antiguo Régimen, que vino a reflejar la estructura de la cultura jurídica occidental. A partir de la profesionalización del derecho y el redescubrimiento del Corpus Iuris Civilis y del Corpus Iuris Canonici, se observa la sustitución del derecho consuetudinario por un sistema normativo codificado y de carácter académico. Bajo este prisma, el ensayo destaca el uso estratégico del arte no solo como instrumento de autolegitimación de los juristas, sino también como vehículo de críticas contundentes a esta clase, a través de un análisis iconográfico. De esta manera, el autor evidencia que, aunque hayan transcurrido casi un milenio desde la introducción del procedimiento romano-canónico, y prácticamente quinientos años después de las representaciones artísticas criticando el sistema, muchos de los problemas estructurales del campo jurídico siguen siendo los mismos en la contemporaneidad.
Descargas
Referencias
FONTES
DE RIDDER, J. Gerechtigheidstaferelen voor schepenhuizen in de Zuidelijke Nederlanden in de 14de, 15de en 16de eeuw. Brussel: Koninklijke academie voor wetenschappen letteren en schone kunsten van België, 1989.
DESMET, M. “De allegorie van het schepengerecht van Gedele in Gent”. Een legitimerende rechtssymboliek ontward. In: MARTYN, G.; BROOD, Paul; BERKVENS, L. (ed.). Rechtsgeschiedenis verbeeld. Bijzonder nummer van Pro Memorie. Bijdragen tot de rechtsgeschiedenis der Nederlanden, 16 (2014), 10-19.
GODENNE, W.; MAES, L. T. (ed.). Iconografie van de leden van de Grote Raad van Mechelen. Mechelen: Museum Mechelen, 1951.
HUYGEBAERT, S.; MARTYN, G.; PAUMEN, V.; VAN POUCKE, T. (ed.). De kunst van het recht. Drie eeuwen gerechtigheid in beeld. Tent. cat. Brugge: Lannoo, 2016.
MOELANDS, M. A.; DE SMIDT, T. (ed.). De verbeelding van recht en gerechtigheid in Nederland. Haia: Jongbloed Juridische Boekhandel en Uitgever, 1999.
PLEISTER, W.; SCHILD, W. (ed.). Recht und Gerechtigkeit im Spiegel der europäischen Kunst. Keulen: DuMont, 1988.
WOLTERS VAN DER WEIJ, B. Groepsvertoon. Publieke groepsportretten in Brabant 1585-1800: studie vanuit maatschappelijk, typologisch en iconografisch oogpunt en kritische catalogus*, doct. thesis KU Leuven, 2012.
WIJFFELS, A. A Lawyer’s Office. In: WIJFFELS, A.; VAN RHEE, C. H. (red.). European Supreme Courts: A Portrait through History. Londen, 2013.
OBRAS GERAIS
BRUNDAGE, J. A. Vultures, whores, and hypocrites: images of lawyers in medieval literature. Roman Legal Tradition, 1 (2002), 56-103.
DANKERS, T.; DELSAERDT, P.. De vele gezichten van het recht. Portretten van juristen uit de oude Nederlanden. Mechelen, 2009.
DAUCHY, S.; DEMARS-SION, V. (ed.). La Justice dans le Nord. Trois siècles d’histoire (1667-1967). Lille: Centre d’Histoire Judiciaire, 2001.
DAUCHY, S.; MARTYN, G.; MUSSON, A.; PHLAJAMÄKI, H.; WIJFFELS, A. (ed.). The Formation and Transmission of Western Legal Culture. 150 Books that Made the Law in the Age of Printing. Cham: Spring, 2016.
EICHLER, A.; FUSSWINKEL, E.; LÖFFLER, N. (ed.). Spott und Respekt. Die Justiz in der Kritik. Wetzlar: Reichskammergerichtsmuseum, 2010.
FUSSWINKEL, E. Juristen in der Kritik: Karikaturen juristischer Berufsstände (Notar, Advokat, Richter) im Spiegel der Jahrhunderte. Wetzlar: Reichskammergerichtsforschung, 2010a, 40-47.
FUSSWINKEL, E. Satire auf die Bestechlichkeit der Advokaten. In: EICHLER, A.; FUSSWINKEL, E.; LÖFFLER, N. (ed.). Spott und Respekt. Die Justiz in der Kritik. Wetzlar: Reichskammergerichtsforschung, 2010b, 148-153.
LEKEAL, F. La critique de la justice. In: DAUCHY, S.; DEMARS-SION, V. (ed.). La Justice dans le Nord. Trois siècles d’histoire (1667-1967). Lille: Centre d’Histoire Judiciaire, 2001, 26-27.
MARTYN, G. De advocatuur in het oude graafschap Vlaanderen. In: MARTYN, G.; DONKER, G.; FABER, S.; HEIRBAUT, D. (ed.). Geschiedenis van de advocatuur in de Lage Landen. Bijzonder nummer van Pro Memorie. Bijdragen tot de rechtsgeschiedenis der Nederlanden, 11 (2009), 13-36.
MARTYN, G. Jacob Jordaens’ Sint Ivo…, patroon van niet alleen de advocaten. Pro Memorie, 12 (2010), 218-239.
MARTYN, G. Naar het museum met een jurist als gids. Recht in de kunst in Gent (2). De dorpsadvocaat van Pieter Brueghel de Jonge. Strop & Toga, 4 (2013), afl. 16, 12-17.
MARTYN, G. Hemels oordeel, wereldse rechtspraak. In: HUYGEBAERT, S.; MARTYN, G.; PAUMEN, V.; VAN POUCKE, T. (red.). De kunst van het recht. Drie eeuwen gerechtigheid in beeld. Brugge: Lannoo, 2016, 13-27.
MOHRLAND, J. Justizkarikaturen am Übergang vom Spätmittelalter zur Frühen Neuzeit. In: EICHLER, A.; FUSSWINKEL, E.; LÖFFLER, N. (ed.). Spott und Respekt. Die Justiz in der Kritik. Wetzlar: Reichskammergerichtsmuseum, 2010, 27-25.
PLEISTER, W. Menschenrecht, Tierfabel und Tierphysiognomik. In: PLEISTER, W.; SCHILD, W. (ed.). Recht und Gerechtigkeit im Spiegel der europäischen Kunst. Keulen: DuMont, 1988, 172-194.
SCHMIDT, H. Die Justiz in der Tierkarikatur. In: EICHLER, A.; FUSSWINKEL, E.; LÖFFLER, N. (ed.). Spott und Respekt. Die Justiz in der Kritik. Wetzlar: Reichskammergerichtsmuseum, 2010, 58-67.
SEELMANN, K. Relativierung von Recht und Gerechtigkeit. In: PLEISTER, W.; SCHILD, W. (ed.). Recht und Gerechtigkeit im Spiegel der europäischen Kunst. Keulen: DuMont, 1988, 195-213.
STOLLEIS, M. Juristenbeschimpfung, oder: ‚Juristen – böse Christen“’. In: STAMMEN, T. et al. (red.). Politik, Bildung, Religion. Hans Maier zum 65. Geburtstag, Paderborn. 1996, 163-170.
VAN CAUTEREN, K. Boek I. Kunst en cultuur als spiegel van economische welvaart. In: VAN CAUTEREN, K.; HUTS, F. Voor God; Geld. Gouden tijd van de Zuidelijke Nederlanden. Tielt: Lannoo, 2016, 9-167.
WIJFFELS, A. Lawyers and litigants: The corrupting appeal and effects of civil litigation in Hendrick Goltzius’s Litis abusus. In: HUYGEBAERT, S.; MARTYN, G.; PAUMEN, V.; BOUSMAR, E.; ROUSSEAUX, X. (ed.). The Art of Law. Artistic Representations and Iconography of Law. Justice in Context, from the Middle Ages to the First World War. Cham: Spring, 2017, ter perse.
WOLTERS VAN DER WEIJ, B. Civic Bodies and their Identification with Justice and Law in Early Modern Flemish Portraiture. In: HUYGEBAERT, S.; MARTYN, G.; PAUMEN, V.; BOUSMAR, E.; ROUSSEAUX, X. (ed.). The Art of Law. Artistic Representations and Iconography of Law. Justice in Context, from the Middle Ages to the First World War. Cham: Spring, 2017, ter perse.
Descargas
Publicado
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2025 Revista Ágora
Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-CompartirIgual 4.0.
Revista Ágora (Vitória) © 2005 by Universidade Federal do Espírito Santo is licensed under Attribution-ShareAlike 4.0 International
